İnsana yakışır iş nedir?

2015’ten bu yana dünyanın en zengin %1’lik kesimi gerikalanın toplamından daha fazla varlığa sahip. Peki bu zenginliğin yaratılmasında en büyük paya sahip olanlar emeklerinin karşılığını hakça alabiliyorlar mı?

kaynak: ilo.org

Her sektörde olduğu gibi, tekstil ve hazır giyime dair konuşmaya başlayınca tartışma elbette çalışma koşullarını içerir. İşçilerin çalışma süreleri, molalar, emekleri karşılığı aldıkları ücretler ve o ücretlerle yapabildikleri. Bunlar aslında bir şemsiye terim olarak insan onuruna yakışır iş -decent work- altında ele alınabilecek noktalar. Uluslararası Çalışma Örgütü’nün tanımına göre insana yakışır iş şudur:

İnsana yakışır iş, insanların çalışma yaşamındaki özlemlerini yansıtmaktadır. Kastedilen, üretken ve adil bir ücret getiren, işyerinde güvenli ve ailelere sosyal konuma sağlayan, kişisel gelişim ve toplumla bütünleşme açısından daha iyi fırsatlar sunan, insanların kaygılarını serbestçe dile getirme özgürlüğüne sahip oldukları, örgütlenerek yaşamlarını etkileyen kararların alınmasına katılabildikleri, tüm kadınlar ve erkeklerin eşit fırsatlardan yararlanıp eşit muamele gördükleri işlerdir.

Kimi zaman düzgün iş, saygın iş olarak da ifade edilebilen bu olgu küreselleşme koşullarına göre yeniden gözden geçirilerek 1999 yılında 87. Uluslarası Çalışma Konferansı’nda bir raporla sunuldu. ILO’ya göre insana yakışır iş, ekonomik ve sosyal kalkınma için çok önemli bir araçtır. İnsana yakışır iş sadece aktif ücretli çalışma sürecini kapsamaz, çok daha boyutludur. Öncelikle istihdam kişinin özgürce yaptığı bir seçim olmalıdır. Zorunlu çalışma, çocuk işçiliği kabul edilemez ve çalışanların örgütlenme özgürlüğü da sağlanmalıdır. Özgürce çalışmayı seçen bireylerin, uygun iş fırsatları bulabilmelidir. Ayrıca kendi hesabına çalışanlar,ücretli enformel ya da formel sektör çalışanları ya da ücretsiz aile çalışanları gibi tüm ekonomik faaliyet yapanları kapsamalıdır.

İnsana yakışır işin bir başka boyutu ise üretken iştir. Çalışanlar, kendilerinin ve bakmakla yükümlü olduklarının gereksinimlerini karşılayabilmeli ve sürdürülebilir bir kalkınmayı sağlamalıdır. Bir diğer boyut ise aktif çalışmadaki davranışları öngörür. Irk, dil, din, cinsiyet gibi hiçbir ayrım gözetilmeden her çalışanın adil ve eşit bir muamele görmesi gerekir. Bu aynı zamanda işte saygınlıkla ilintilidir. Çalışanlar, saygın davranışlarla karşılanmayı, temsil ve karar alma süreçlerine müdahil olma hakkına sahiptir. İşte güvenli bir ortamda olmak; hem sağlık, hem de finansal koruma sunulması da insana yakışır bir işin gereklerindendir.

İnsana yakışır iş kısaca iş sayısıyla birlikte kabul edilebilir ve saygın yaşam koşulları sunan işlerin de artmasını gerektirir. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’nın 2030 Gündemi kapsamında belirlediği 17 sürdürülebilir kalkınma hedefinden biri de insana yakışır iştir ve diğer hedeflerin yakalanabilmesi için de çok önemlidir. Bundandır ki 7 Ekim Dünya İnsana Yakışır İş Günü olarak kabul edilmiştir.

1948 tarihli İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’ne dönecek olursak 23. Madde aslında kavramı oluşturmadan insana yakışır işi tanımlar:

1.    Herkesin çalışma, işini özgürce seçme, adil ve elverişli koşullarda çalışma ve işsizliğe karşı korunma hakkı vardır.
2.    Herkesin, herhangi bir ayrım gözetilmeksizin, eşit iş için eşit ücrete hakkı vardır.
3.    Çalışan herkesin, kendisi ve ailesi için insan onuruna yaraşır bir yaşam sağlayacak düzeyde, adil ve elverişli ücretlendirilmeye hakkı vardır; bu, gerekirse, başka toplumsal korunma yollarıyla desteklenmelidir.
4.    Herkesin, çıkarını korumak için sendika kurma ya da sendikaya üye olma hakkı vardır.

Daha iyi bir dünya ve gelecek için olduğu kadar bugün nitelikli yaşamanın en önemli koşullarından biri insana yakışır iştir. Bireysel güçlenme için çalışan insanların kabul edilebilir işlerde, onurlu koşullarda çalışabilmeleri gerekir. Gerek ekonomik kalkınma, gerek daha sürdürülebilir bir çevre politikası için bireylerin iyiliği de gözetilmelidir. İnsana yakışır işin, doğaya saygılı ve bilinçli üretimle de desteklenmesi gerekir.

Kaynaklar:

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s